Erişilebilirlik yatırımı yaparken sorulması gereken ilk soru teknik değil, işlevseldir: engel binada mı, yoksa ulaşımda mı? Bu ayrım, bina tipi ile araç tipi lift arasındaki tercihi doğrudan belirler.
Bina tipi engelli liftleri
Bina tipi liftler, kat farkı, merdiven veya giriş yüksekliği gibi sabit engelleri aşmak için kullanılır. Uygulamaya göre farklı tiplerde üretilir.
- Kabin tipi: Kapalı kabini sayesinde dış mekân ve yüksek katlı uygulamalarda kullanılır, hava koşullarından etkilenmez.
- Platform tipi: Açık platformlu, düşük ve orta kat farklarında en yaygın çözümdür.
- Makaslı tip: Kuyu gerektirmediği için mevcut binalara sonradan uygulanmaya en uygun seçenektir.
- Merdivenli tip: Mevcut merdiven kenarına ray ile monte edilir, yapıya müdahale minimumdur.
- Mobil tip: Sabit kurulum yapılamayan yerlerde taşınabilir çözüm sunar; geçici mekânlar ve etkinlikler için uygundur.
Mevcut bir binaya sonradan erişilebilirlik kazandırılacaksa, kuyu ve asansör boşluğu gerektirmeyen makaslı ve merdivenli tipler genellikle en az yapısal müdahaleyle sonuç veren seçeneklerdir.
Araç tipi engelli liftleri
Araç tipi lift, tekerlekli sandalye kullanıcısının araca binmesini sağlayan katlanır platformdur. Minibüs, midibüs, otobüs ve özel araçlara monte edilir. Burada belirleyici olan, aracın kapı ölçüsü, iç yükseklik ve şasi yapısıdır.
Araç dönüşümünde lift tek başına yeterli değildir. Tekerlekli sandalyenin araç içinde sabitleneceği ray ve kemer sistemi, koltuk düzeninin yeniden planlanması ve gerekiyorsa tavan yükseltme işlemi bütünlüklü olarak ele alınmalıdır.
Araç tipi lift montajı yalnızca bir ekipman takma işi değil, bir araç dönüşüm projesidir. Kapı açıklığı, iç yükseklik, sabitleme noktaları ve ağırlık dağılımı birlikte değerlendirilmelidir.
Güvenlik: her iki tipte de vazgeçilmez
- Otomatik kilitleme: Platform hareket halindeyken tekerlekli sandalyenin kaymasını engeller.
- Acil durdurma butonu: Kullanıcının ve refakatçinin erişebileceği noktada olmalıdır.
- Düşme emniyet valfi: Hidrolik basınç kaybında platformun serbest düşmesini engeller.
- Kaymaz platform yüzeyi: Islak zeminde en kritik güvenlik unsurudur, aşındığında yenilenmelidir.
- Manuel indirme sistemi: Elektrik kesintisinde platformun güvenle indirilebilmesi gerekir.
Kapasite ve boyutlandırma
Kapasite belirlenirken yalnızca kullanıcının ağırlığı değil, tekerlekli sandalyenin kendi ağırlığı da hesaba katılmalıdır. Akülü sandalyeler manuel modellere göre belirgin biçimde ağırdır ve platform ölçüsü de daha geniş olmalıdır.
Karavan ve özel araçlar için ise kompakt kaldırma çözümleri ayrıca projelendirilir; burada sınırlayıcı unsur genellikle mevcut kapı açıklığı ve araç içi hacimdir.
Özetle
Bina tipi lift sabit bir yapıdaki kalıcı engeli çözer; araç tipi lift ise kullanıcının o yapıya ulaşmasını sağlar. Çoğu kurumsal erişilebilirlik projesinde ikisine birden ihtiyaç duyulur. İhtiyacınızı yerinde değerlendirip uygun tipi birlikte belirleyebiliriz.